Medineweb Forum/Huzur Adresi

Medineweb Forum/Huzur Adresi (https://www.forum.medineweb.net/)
-   İslam İbadet Esasları(DHBT) (https://www.forum.medineweb.net/670-islam-ibadet-esaslaridhbt)
-   -   Orucun rüknü, şartları ve müstehapları (https://www.forum.medineweb.net/islam-ibadet-esaslaridhbt/29309-orucun-ruknu-sartlari-ve-mustehaplari.html)

Medineweb 24 Mayıs 2014 15:00

Orucun rüknü, şartları ve müstehapları
 
ORUCUN RÜKNÜ, ŞARTLARI VE
MÜSTEHAPLARI
Oruç Allah için tutulur. Bir kimseye orucun farz olması ve tutulan orucun
Allah tarafından kabul edilmesi için onda olması gereken birtakım şartlar
vardır. Bunlardan bir kısmı olmazsa oruç farz olmaz, bir kısmı olmazsa da
oruç tutulmamış sayılır. Müslüman ibadetlerini ve ibadet dışı davranışlarını
en iyi şekilde yapmaya çalışır. Orucun mükemmel olması veya mükemmele
yaklaşması için istenen bazı davranışlar vardır. Bunlar da orucun
müstehapları olarak anlatılacaktır.

Orucun Rüknü
Orucun rüknü, oruçlunun oruç için belirlenen süre içinde oruca aykırı
davranışlardan uzak durmasıdır. Bunun için onun özetle cinsel ilişkiden uzak
durması ve vücudunun içi hükmünde sayılan kısmına özellikle ağız, makat
gibi doğal kanallardan herhangi bir şey girmemesi gerekir. Buna aykırı
davranışlar orucu bozar.
Vücuda giren şeyin doğal kanallardan (menfezlerden) girmesi esas alınır,
derinin gözeneklerinden girenler orucu bozmaz. Boğaz, en önemli doğal giriş
kanalıdır. Gıda ve tedavi maddeleri büyük ölçüde boğaz kanalıyla vücuda
girer. Burun, kulak, anüs vb. kanallar da vücudun içine açılan diğer doğal
kanallardır ve buralardan girecek maddeler de orucu bozar. Ayrıca doğal
kanallar dışından mesela vücutta açılan bir yaradan içeriye giren veya iğne
vasıtasıyla vücuda verilen ilaçların yahut başka maddelerin, rüknüne aykırı
olduğu için orucu bozup bozmayacağı tartışılmıştır. Bu konuda ileride “Oruç
ve Tedavi” başlığı altında bilgi verilecektir.



Orucun Şartları
Orucun insana bir yükümlülük olarak farz olması, farz olan bu orucun içinde
bulunulan zaman diliminde tutulmasının (edâ) farz olması ve tutulan orucun
geçerli (sahih) olması için birtakım şartlar vardır. Şimdi bunları ayrı ayrı ele
alacağız.

1. Orucun Farz Olmasının Şartları
Daha önce hangi oruçların farz olduğunu açıklamıştık. Bunlar akıllı ve bâliğ
(ergin) Müslümanlara farzdır. Dolayısıyla orucun farz olmasının üç şartı
vardır: Akıllı, bâliğ (ergin) ve Müslüman olmak.
Oruç çocuklara yani bâliğ olmayanlara farz değildir. Fakat çocuklar bâliğ
olmadan önce namaz gibi oruca da alıştırılırlar. Böylece bâliğ oldukları
zaman birden hiç tanımadıkları ve hayli sabır isteyen bir ibadetle
karşılaşmamış olurlar, psikolojik olarak kendilerini bu ibadete hazır
hissederler. Bu alıştırma esnasında çocuğun fizyolojik ve psikolojik durumu
dikkate alınmalı, oruçtan korkması ve nefret etmesi değil, orucu sevmesi
sağlanmalıdır. Bir çocuk ramazan ayı içinde bâliğ olmuşsa veya bir gayri
müslim Müslümanlığı kabul etmişse o anı izleyen ilk imsâk vaktinden
itibaren oruca başlaması gerekir.
Akıl sağlığı olmayan delilere oruç farz değildir. Fakat akıl sağlığı geçici
olarak bozulan ve ramazanın bir kısmında aklî dengesi bozuk (deli)
durumunda olanların daha sonra bu günleri kazâ etmeleri gerekip
gerekmediği konusunda farklı görüşler vardır. Hanefî mezhebine göre geçici
delilik hali ramazan ayının tamamını kaplıyorsa bu şahıs, o seneki ramazan
orucu ile yükümlü değildir. Fakat bu hal ramazanın tamamını kaplamıyorsa
tutamadığı o günlerin orucunu daha sonra kazâ etmesi gerekir. Şâfiî
mezhebine göre ise delilik müddeti ramazanın tamamını kaplamasa da bu
haldeki günlerin kazâsı gerekmez. Baygınlık hali her iki mezhebe göre de bir
tür hastalık kabul edilir ve ramazanın tamamını kaplasa da o günlere ait
oruçların kazâ edilmesi gerekir.
İslâm dünyasında yaşamayan ve sonradan Müslüman olan şahsa ramazan
orucunun farz olması için ayrıca orucun farz olduğunu da bilmesi gerekir.
Eğer orucun farz olduğunu bilmiyorsa Müslüman olduktan sonraki ramazan
ayından itibaren değil bunu öğrendiği anı izleyen ramazan ayından itibaren
oruç mükellefi olur ve geçen günlerin orucunu kazâ etmez. Ama İslâm
dünyasında yaşarken Müslüman olmuşsa ramazan orucunun farz olduğunu
bilmemesi bir mazeret sayılmaz ve bilmese bile Müslüman olduktan sonraki
tutmadığı ramazan oruçlarını kazâ eder.

2. Orucun Edâsının Farz Olmasının Şartları
Orucun edâsının yani farz olduğu günde tutulmasının farz olması için o
şahsın ayrıca sağlıklı ve mukîm (seferî değil) olması gerekir. Ramazan orucu
hasta veya sefer halinde olanlar için de bir yükümlülük olarak farzdır. Fakat
bunlar o halde iken oruç tutmayabilirler ve bu durum, onlar için farzı
yapmamak olarak değerlendirilmez. Onlar gününde tutamadıkları oruçları
daha sonra kazâ ederler. Burada sağlıklı olmak, genel bir kavram olarak
kullanılmaktadır. “Oruç tutmamaya izin veren haller” başlığı altında
açıklanan ve insan hayatını az-çok tehdit eden diğer durumlar da bu kavram
altında düşünülmelidir.


3. Orucun Geçerli (Sahih) Olmasının Şartları
Orucun geçerli (sahih) olmasının şartları da niyet etmek ve kadınlar hakkında
ay halinde ve loğusalık halinde olmamaktır.
Bir kimse oruç niyeti olmadan bütün gününü aç, susuz ve cinsel ilişkiden
uzak geçirse oruç tutmuş sayılmaz. Niyet konusunun ayrıntıları daha önce
“Oruç Çeşitleri ve Niyetleri” başlığı altında anlatılmıştı.
Âdet gören kadınların bu halde iken oruç tutmaları farz değildir ve bu
esnada orucun bütün şartlarına uysalar bile oruç tutmuş sayılmazlar. Doğum
yapmış ve loğusalık hali devam eden kadınlar da aynı durumdadır. Bu konu
“Oruç Tutmaya Engel Olan Haller” başlığı altında tekrar ele alınacaktır.




Orucun Sünnetleri ve Müstehapları
Tutulan orucun Allah katında daha değerli, mükemmele daha yakın olması
için oruçlunun rükün olarak ifade edilen asgari ölçülere ek olarak bazı
davranışlar sergilemesi beklenir. Bunları aşağıdaki şekilde özetlemek
mümkündür:
1-Sahuru geç, iftarı erken yapmak. Sahur yemeği yemek ve bunu imsâk
vaktine yakın zamanlarda yapmak, akşam olunca da iftarı geciktirmeyip
vaktinde iftar etmek sünnet ve müstehaptır. Hz. Peygamber “Sahur yeyin;
sahurda bereket vardır” buyurur (Buhârî, “Savm”, 20; Müslim, “Sıyâm”,
45). Sahur yemeği doktorlar ve beslenme uzmanları tarafından da ısrarla
tavsiye edilmektedir
2-Sadaka vermek. Toplumun yoksul kesimiyle ilgilenmek, onların
ihtiyaçlarını gidermek sevaptır. Oruçlunun bu davranışı orucuna ayrı bir
anlam katar.
3-İftar yemeği vermek. Yoksul olsun olmasın oruçlulara iftar yemeği vermek
tavsiye edilir. Hz. Peygamber “Kim bir oruçluya iftar ettirirse ona o
oruçlunun sevabı kadar sevap olur. Bu, oruçlunun sevabından hiç bir şey
de eksiltmez” buyurur (Tirmizî, “Savm”, 82; İbn Mâce “Sıyâm”, 45).
İhtiyaç sahiplerine ulaşmak ve onlara iftar vermek daha da faziletlidir.
4-Hurma veya su ile iftar etmek, iftarda dua etmek. Hz. Peygamber’in, iftarda
hurmayı tercih ettiği, yoksa su veya mevcut olan başka gıda maddeleri ile
iftar ettiği bilinmektedir (Buhârî, “Savm”, 33, 43-45; Müslim, “Sıyâm”,
52-53; Ebû Dâvûd, “Savm”, 21).
5-Nâfile namaz kılmak, çokça Kur’ân okumak, istiğfarda bulunmak. Hz.
Peygamber ramazan ayında diğer aylardan daha çok nâfile namaz kılardı.
6-İ‘tikâf. Ramazanın bilhassa son on gününde i‘tikâfa girmek orucun
sünnetlerindendir.


SAAT: 19:39

vBulletin® Copyright ©2000 - 2025, Jelsoft Enterprises Ltd.

User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.2.6 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2025 DragonByte Technologies Ltd.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321