Mekke Ortak Savunma Anlaşması

[Hâdimul İslam]

Mekke Ortak Savunma Anlaşması

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, Mekke’de Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şerif’in imzaladığı anlaşmaya göre üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırı, üçüne birden yapılmış sayılacak. Anlaşmanın İran'ın son günlerde Suudi Arabistan'ı hedef alan saldırılarının ardından gelmesi dikkat çekti.


Feyza Nur Civelek

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında yaklaşık bir yıldır üzerinde çalışılan üçlü savunma anlaşması Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde imzalandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, Mekke’deki Safa Sarayı’nda gerçekleştirdikleri görüşmenin ardından Ortak Savunma Anlaşması’na imza attı.

Anlaşmayla üç ülke arasında kolektif güvenlik ve savunma iş birliğinin yeni bir kurumsal çerçeveye taşınması kararlaştırıldı.

ORTAK AÇIKLAMA: BİRİNE SALDIRI ÜÇÜNE SALDIRI SAYILACAK

İmza töreninin ardından yayımlanan ortak açıklamada anlaşmanın en kritik maddesi de kamuoyuna duyuruldu.

Açıklamada, üç ülke arasındaki “derin tarihî ilişkiler, köklü kardeşlik ve İslami dayanışma bağları, müşterek stratejik çıkarlar ve köklü savunma iş birlikleri” temelinde anlaşmanın imzalandığı belirtildi.

Anlaşmanın temel amacının kolektif güvenliğin güçlendirilmesi, bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarın desteklenmesi olduğu ifade edildi.

Ortak açıklamada şu hükme yer verildi:

“Anlaşma, her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlamakta ve üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağlamaktadır.”

Böylece Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, karşılıklı savunma konusunda açık bir yükümlülük altına girmiş oldu.

Anlaşmanın ayrıca üç ülke arasındaki savunma iş birliğinin “tüm boyutlarıyla” geliştirilmesini öngördüğü açıklandı.

ÜÇLÜ SAVUNMA İŞ BİRLİĞİ DERİNLEŞTİRİLECEK



Anlaşmanın yalnızca saldırı halinde karşılıklı savunmayı değil, üç ülke arasındaki askeri ilişkilerin daha kapsamlı hale getirilmesini de hedeflediği belirtildi.

Ortak açıklamadaki “savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesi” ifadesi; ortak tatbikatlar, askeri eğitim, savunma sanayii, teknoloji, istihbarat ve operasyonel koordinasyon gibi alanlarda yeni mekanizmaların kurulabileceğine işaret ediyor.

Bu alanlara ilişkin somut uygulama ve mekanizmaların ise önümüzdeki dönemde açıklanması bekleniyor.

ÜÇ ÜLKENİN ASKERİ KAPASİTESİ DİKKAT ÇEKİYOR
Anlaşmayı stratejik açıdan önemli hale getiren unsurlardan biri de tarafların askeri kapasiteleri.

Türkiye, NATO’nun ABD’den sonra en büyük ikinci ordusuna sahip. Pakistan nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke konumunda bulunurken, Suudi Arabistan dünyanın en yüksek savunma harcamalarına sahip ülkeleri arasında yer alıyor.

Üç ülke arasında daha önce de kapsamlı ikili askeri ilişkiler bulunuyordu. Yeni anlaşmayla bu ilişkiler ilk kez doğrudan üçlü ve kolektif savunma esasına dayanan bir yapıya kavuştu.

[Hâdimul İslam]

Üçlü anlaşma sonrası İran’dan Riyad’a tehdit: “Suudi Arabistan’ı kimse koruyamayacak”

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan ve taraflardan birine yönelik silahlı saldırıyı üç ülkeye yapılmış kabul eden savunma anlaşmasına İran'dan tepki geldi. İran lideri Hamaney'in danışmanı Muhsin Rezai, anlaşmanın Suudi Arabistan'a güvenlik sağlamayacağını savunarak Riyad'a politikalarını değiştirme çağrısı yaptı.

İRAN'DAN SAVUNMA ANLAŞMASINA TEPKİ
İran dini lideri Mücteba Hamaney'in danışmanı Muhsin Rezai, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki anlaşmayı değerlendirdi.

Rezai, anlaşmanın Suudi Arabistan'a güvenlik sağlamayacağını savunarak, "Pakistan ve Türkiye ile savunma anlaşması yapmak Suudi Arabistan'a güvenlik sağlamaz. Riyad'ın bunun yerine politikalarını değiştirmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.

[Hâdimul İslam]

ABD-İran savaşıyla gerilimin zirveye çıktığı bölgede yaklaşık bir yıldan bu yana müzakere edilen savunma anlaşması Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şerif tarafından Mekke’de imzalandı. Soğuk Savaş dönemindeki CENTO’ya benzetilen yeni ittifak İsrail ve Yunanistan’da endişe yarattı.

ATİNA VE TEL AVİV’DE ‘ÖLÜMCÜL İTTİFAK’ ENDİŞESİ

Pakistan’ın ABD ile İran arasındaki arabuluculuk çabaları ile Türkiye’nin Gazze’deki savaşı sonlandırmayı hedefleyen diplomatik çalışmaları sürecinde imzalanan anlaşmanın Orta Doğu ve Güney Asya’daki güvenlik dengelerini yeniden şekillendireceği belirtildi. Anlaşma İsrail ve Yunanistan’da tedirginlik yarattı. İsrail basını “Tel Aviv için ‘ölümcül ittifak’ anlamına gelebilir”, “İsrail açısından bölgesel hesapları bozacak mesaj değeri taşıyor” manşetleri attı. Yunan basını da “Bölgede kartlar yeniden dağıtılacak”, “Orta Doğu’da yeni savunma ekseni” diye yazdı.

ANLAŞMA CENTO’YU HATIRLATTI
Mekke Anlaşması Soğuk Savaş döneminin CENTO’sunu hatırlattı. Sovyetler Birliği’nin Orta Doğu’da yayılmasını önlemek için kurulan CENTO ittifakı Türkiye, İran ve Pakistan’ı aynı güvenlik ekseninde buluşturmuştu. Bu kez Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma için ‘Yeni CENTO’ yorumu yapan kimi uzmanlar “Ankara, Riyad ve İslamabad’ın attığı adım, yeni bir bölgesel ittifakın çekirdeği olabilir” değerlendirmesinde bulundu.

HİÇBİR ÜLKEYİ HEDEF ALMIYOR
Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın hiçbir ülkeyi hedef almadığını belirterek “Bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır” ifadesini kullandı.

[Hâdimul İslam]

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın NATO Antlaşması’nın kolektif savunmayı düzenleyen 5. maddesiyle teknik olarak aynı olduğunu söyledi. Fidan, ''Zaten onun için bir güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için nihai derecede bir ittifaka katılma kararı alıyor diğer ülkeler'' dedi.

"BÖLGESEL SAHİPLENMEMİZİN ARTIRILMASI ÖNEMLİ"

Bakan Fidan, Türkiye'nin amacına dair "Bölgesel sahiplenmemizin artırılması önemli. Çünkü dışarıdan gelen hegemonlar, bölgedeki sorunları çözmüyor, daha da akut hale getiriyor, maliyeti çok yüksek oluyor. Bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini, kendi ekonomik istikrarlarını, kendi kalkınmalarını, kendi refahlarını, kendilerinin aslında garanti altına alıcı daha kurumsal noktalara gitmeleri gerekiyor." diye konuştu.

ANLAŞMA İÇİN 2 YILDIR HAZIRLIK SÜRECİ OLDU
Fidan, bunların kurumsal olarak nasıl hayata geçirileceğine dair çalışmaları da olduğunu belirterek, "Bunları yaparken ne türden sorunlarla karşılaşacağız, onları biliyoruz. Bunları tam 2 yıl 8 aydır ben ortaklarımızla, imza attığımız ortaklarla ve diğer bölge ülkeleriyle kesintisiz konuşuyorum. Cumhurbaşkanı'mız lider seviyesinde yaptığı görüşmelerde tabii hep gündeme getiriyor." diye konuştu.

BİZ BİRBİRİMİZE ARTIK BUNDAN SONRA DAYANIŞMA HALİNDEYİZ"
Fidan, "Caydırıcılık gücünüzü artırıyorsunuz. İkinci bir hususta, bu türden ittifaklara girmenin yolu, bir dışarıya mesaj vermekten ziyade, bu ittifaka imza atan ülkeler birbirlerinin güvenliğine tehdit olmayacaklarını, aslında birbirlerinin güvenliğine tersine garanti olacaklarını ortaya koyuyorlar, taahhüt ediyorlar. Başlangıç noktası bu. Bir güvenlik ittifakına girdiğiniz zaman dışarıdaki bir aktöre karşı değil, içeride 'biz birbirimize artık bundan sonra dayanışma halindeyiz, birbirimizden diğerine zarar gelmez' meselesi." dedi.