1. Cüz Haritası : Kur'an'ı Anlama Yolculuğumuz

[Hâdimul İslam]

1. Cüz Haritası : Kur'an'ı Anlama Yolculuğumuz

Bugüne kadar bu okulun çatısı altında öğrendiklerim; Kur’an’ı tilavet, usul, yöntem ve birikimlerle, kalbime küpe olarak taktıklarımla, cebime koyduklarımla, heybeme doldurduklarımla mütevazi ilim yolculuğuma devam ediyorum

Bu yolculukta yeni yol arkadaşları çıktı karşıma. Ben de öğrendiklerimi onlarla paylaşmak, Kur’an’la tanışmalarına eşlik etmek istedim.

Burada öğrendiğim eğitim ve öğretim anlayışını; mütevazılığı, seviyeyi gözetmeyi, çalışmayı, gayreti ve disiplini rehber edinerek kafa yordum. En önemlisi, haddimi bilerek ve haddi aşmadan kendime şu soruyu sordum:

“Onları Kur’an’la nasıl tanıştırabilirim ?”

Böyle düşünürken Kur’an sayfalarından kalbimize ve hayatımıza tesir edeceğini umduğum bir yol buldum: Cüz cüz, Kur’an’ın konu haritalarını çıkarmak… Daha öncesinde '' Kısa surelerin haritasını çıkararak'' detaylı bir anlatımla bir yolculuk başlatmıştık. Aynı heyecanı koruyarak, hatta üzerine koyarak bu yolculuğa devam etmek ve yolcunun ilgi, alakasını diri ve zinde tutmam gerekiyordu.

Böylece ayrıntılara boğulmadan ama belli bir disiplin içinde, birlikte vahye doğru bir yolculuğa çıktık.

Her cüzde; ana konu başlıklarını, tarihsel bağlamları, konu geçişlerini ve ayetler arasındaki bağlantıları merkeze alıyoruz. Surelerin ana mesajlarına, cüz içinde geçen peygamberlere, dualara, kıssalara ve dikkat çeken konulara bakarak Kur’an’ın bütününü kuş bakışı görmeye çalışıyoruz.

Amacımız ayrıntıların içinde kaybolmak, bilgiye boğmak değil; bütünü görmek, bağlantıları fark etmek ve Kur’an’ın ve ayetlerin kendi içindeki bütünlüğünü keşfetmek.

Bunu yaparken yorumlarımızı çoğaltmaktan ziyade, Kur’an’ın söylediklerine kulak vermeyi; Kur’an üzerinden Kur’an’la daha bilinçli bir tanışıklık kurmayı hedefliyoruz.

Bu, her şeyi bildiğimizi iddia ettiğimiz bir yolculuk değil; birlikte öğrenmeye, anlamaya ve vahyin hayatımıza dokunan mesajlarını keşfetmeye çalıştığımız mütevazı bir yolculuk...

Niyetimiz tanıştırmak, gayretimiz anlamak, yolumuz Kur’an… Dua ve katkılarınızı beklerim

USULÜMÜZ ŞU:
-Haftada bir gün 1,5 saat cüzü tanıtma.( En kısa bu kadar oldu.))
-Cüzün içindeki dua ayetleri ile derse başlama ve bitirirken yine cüzün içeriğindeki aynı dualarla kapatıyoruz.
- Gelenekten ve geçmişten gelen, atalardan devralınan bagajlarında bulunan, Kuranın tam karşısında durduğu yüklerle yüzleşiyoruz
-Yeni ezberler yapıyorlar onlrı dinliyor, eskileri düzeltiyoruz....

1. CÜZ HARİTASI:
Bismillahirrahmanirrahim


DUA:
Fatiha
“Ey rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur; şüphesiz sen işitensin, bilensin.
﴾128﴿
Ey rabbimiz! Bizi sana teslim olanlardan eyle, soyumuzdan da sana teslim olacak bir ümmet çıkar. Bize ibadet usullerimizi göster, tövbemizi kabul et. Şüphesiz tövbeleri kabul eden, merhameti bol olan yalnız sensin.
﴾129﴿
Soyumuzdan, onlara senin âyetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek, onları arındıracak bir elçi çıkar rabbimiz! Çünkü yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi.”

Ana konular
Kıssalar
Peygamberler
Önemli ayetler
Peygamber duaları..

CÜZDE İnsan psikolojisine dair ne görüyoruz? Zaaflarımız, savunmalarımız, korkularımız, alışkanlıklarımız...
Bugünkü hayatla nerede kesişiyor?
Bugüne ve bize düşen..Ayetin bugün bize söylediği...Evde, ilişkilerde, ibadette, işte nasıl karşılık bulabileceği
Özellikle kendimize dönük muhasebe..

1. Cüz nereden nereye?
1. cüz:
Fâtiha Sûresi: 1–7
Bakara Sûresi: 1–141

FÂTİHA — KUR'AN'IN KAPISI
Fâtiha'nın temel başlıkları
1. Allah kimdir?
Âlemlerin Rabbi
Rahmân
Rahîm
Din/hesap gününün sahibi

2. Kul kimdir?
Kulluk eden
Yardım isteyen
Yol arayan

3. Kulun en büyük ihtiyacı nedir?
“Bizi dosdoğru yola ilet.”
Burada çok güzel bir nokta var:
Biz Allah'tan önce mal, sağlık, başarı, rahatlık istemiyoruz.
İlk büyük duamız:
Hidayet.yani yoldaki sembolleri,işaretleri takip ederek yolu kaybetmemek.Yolda olmak,klavuz kim? akıl-vahiy-rasul

Fâtiha'nın konusu
Tevhid
Hidayet
Kulluk
Ahiret-Hesap günü
“Her gün Fâtiha'yı okuyoruz. Peki gerçekten neyi istiyoruz?”

BAKARA 1–5 — MÜTTAKİLER
SURE BOYUNCA SORUMLULUK,TAKVA NEDİRİN CEVABINI BULUCAZ.
Kur'an hemen ardından:
“Elif Lâm Mîm. Bu kitap, onda şüphe yoktur; muttakiler için yol göstericidir.”
diyor.
Sonra müttakilerin özellikl leri geliyor:
-Gayba iman
-Namaz (zaten varolan salatı tevhitle ayağa kaldırılıp ıslah ediliyor.)
-Allah'ın verdiğinden infak
-Kur'an'a iman
-Önceki vahiylere iman
-Ahirete kesin iman
Burada Fâtiha ile müthiş bir bağlantı var:
Fâtiha:
“Bizi doğru yola ilet.”
Bakara:
“İşte o yolun insanı nasıl olur?”

BAKARA 6–20 — ÜÇ İNSAN TİPİ

İlk 5 ayette Mümin (HİDAYET üzere olan)

6-7
Kâfir(hakikate kasten savaş açanlar. Ebu Cehiller, Netenyahular, Firavunlar, hakikatin üstünü kapatan herkes ve toplum önderleri)
-onları uyarsanda uyarmasanda farketmez.
Allahın duygu dünyalarını körelttiği kimseler. Yani dinleme, görme yetenekleri körelmiş, duymayanlar.

Münafık
8–20
Özellikle münafıkların anlatıldığı bölüm çok çarpıcı:
-“İman ettik” derler ama gerçekten iman etmezler.
-Kalplerinde hastalık vardır.
-Gösteriş hastalıkları vardır.
-Kendilerini düzeltici sanırlar.
-Müminlerle karşılaştıklarında başka, kendi çevrelerinde başka konuşurlar.
-İki taraf arasında gidip gelirler.

“İnsanın söylediği ile kalbi arasındaki mesafe ne kadar?”

21–29 — İLK ÇAĞRI
Burada Allah bütün insanlara sesleniyor: nimetlerini sıralıyor.
“Ey insanlar!”
Sonra:
Sizi ve öncekileri yaratan Rabbinize kulluk edin.
Yeryüzünü sizin için döşek, göğü bina yaptı.
Gökten su indirdi. Meyveler çıkardı.

Ardından KURANDA 60 dan fazla kez geçen iman edip salih amel işleyenler - ya eyyühellezine amenu ve amilussalihat- geçer. şirk koşmadan kendini ve toplumu ıslah için çalışan çabalayan ,imanının gereğini yapan,erdemli kişiler.

Dİşi sivrisine üzerinden örnek verir. iman edenler bu kadar basit bir varlık üzerinden ne demek istediğini anlar.
Ardından Kur'an'ın meydan okuması:
“Eğer kulumuza indirdiğimizden şüphedeyseniz onun benzeri bir sûre getirin.”23.. Allah ile kul arasına konan aracılar endad. Alimseniz siz getirin.
Ve hemen ardından iman–inkâr–yaratılış ilişkisi geliyor.

KISSALARLA ÖZELLİKLE ESKİ AHİT DEDİKLERİ KİTAPLARDA GEÇEN, KİTABIN UZMANLARININ SAPTIRDIĞI, BOZDUĞU KONULAR DÜZELTİLİYOR. Tevratla yüzleştiriyor.
0laylar bizim anlayacağımız şekilde anlatlıyor,tiyatral,sinemoğrafik,...

5️⃣ ÂDEM KISSASI — 30–39 (ANLAT ONALRA)
İlk büyük kıssa burada.
-Hz. Âdem
Allah meleklere insanı bildirdi.
Âdem'e isimleri öğretti.(bugün birbirinin ayırdı olan eşyaya ve varlığın ayırt edici özelliğinin isimlerini öğretti)
Meleklere secde emri verildi. İblis karşı çıktı. Âdem ve eşi cennete yerleştirildi. Yasak ağaç.
Şeytanın vesvesesi.
Hata. Tevbe. Allah'ın Âdem'i kabul etmesi. Yeryüzündeki imtihan.
-( Detaysız mevzu böyle)

Burada çok önemli bir ayrıntı var:
Âdem kıssası sadece “insan hata yaptı” kıssası değil. Aynı zamanda: Hata> fark ediş > tevbe > Allah'a dönüş hikâyesidir.

İblis ile Âdem arasındaki temel farklardan biri de:
İblis hatasını savundu.
Âdem hatasından sonra Rabbine yöneldi. Cennetten kovuldular fakat Allahın yol göstericiliği devam etti (38)
Adem ve Havvanın İblis anlatımını kitaplarının anlatılan kısmının bazı yerlerini reddeder.
- Onların kaburga kemiği anlatımını reddeder Havva'dan zevce olarak bahseder.
-Şeytanın Havvayı kandırdığı onunda Ademi ayarttığı yalanını reddeder. Sorumluluk eşit. Kurana göre şeytan ikisini birlikte kandırdı.
İsrailiyat yüzünden bozulan zihinlerimizi düzeltiyor. Ademoğlu beşeriyetten insanlığa geçiştir.

“Hata yapmak mı, hatada ısrar etmek mi?” hissemize düşen..

40–61 — İSRÂİLOĞULLARI Allahın askeri,muttaki kulu, demektir.Yakup a.s ın sıfatıdır.israiloğullarının atası. Tarih içerisinde Babil sürgünü sonrası israiloğullarının mirasını yahudiler sahiplendiği için bu onlara hatırlatmadır. Medine yahudilerine bu hatırlatılmakta ve beni israil diye hitap eder.
-onlar kendilerine yahudi diyor kuran Beni İsrail diyor..

Buradan sonra cüzün en geniş bölümlerinden biri başlıyor.
🔵Bakara suresinin ilk ve en önemli muhatabı yahudi din adamları sonra insanlar sonra bizler..Kuranın ana temalarına baksalar anlayacaklar ama kabul etmemek için bin dereden su getiriyorlar.
🔵Allah'ın İsrâiloğulları'na verdiği nimetler hatırlatılıyor:
🔵Firavun'dan kurtarılmaları
🔵Denizin yarılması
🔵Manna ve selva
🔵BULUTLARLA GÖLGELEDİK
🔵Suyun verilmesi (60) Asanı taşa vur-yani emek ver uğraş..
🔵Peygamberler gönderilmesi
🔵Ahit
🇵🇸Bu kapıdan tevazu ile kibirlenmeden girin. vaadedilmiş topraklar filistin. boyun bükerek girin, hakkınızmış gibi davranarak değil...Fetihte tevazu vardır.
🔵Fakat nimetlerin karşısında:
🔵Unutma, İtaatsizlik, Nankörlük, Bahane, kibirlenme..
🔵Sürekli başka şey isteme, sözlerinden dönme, peygamberlerini öldürme( 87)
gibi tavırlar gösteriliyor.

Özellikle 61. ayet
Manna ve selva yerine:
🔵sebze, salatalık, sarımsak, mercimek, soğan istemeleri...
Buradaki mesele sadece yiyecek değil.
🔵Allah'ın verdiğini küçümsemek ve sürekli başka şey aramak. Nimetin farkında olmamak şükürsüzlük ve nankörlüktür.
🔵Bu, bugün için de çok düşündürücü bir insan hâli.
Kuran böylelikle israiloğulları tarihini özetliyor.
🔵Hepsi böyleydi demez onların içinde inanan salih amel işeyenler var deyip ayırır. Her gayrı müslim kafir değildir. cenete gitmek için kimlik önemli değil..

BAKARA KISSASI — 67–73 İşte sûrenin ismini aldığı bölüm.
🔵- ALlah için kurban kesmek, şirkten tevhide geçmenin,Allah için gerçekten arınmanın semnolüdür.
🔵-72. ayetteki gibi bazı cinayetleri örtpas etme, gizleme değil.

Allah onlara bir inek kesmelerini emrediyor. Basit bir emir. Fakat onlar işi yokuşa sürüyorlar:
“Nasıl bir inek?”68.kusursuz alacasız
“Rengi nasıl?” sarı,parlak,görenlere zevk veren
“Yaşı kaç?” ne körpe ne yaşlı
“Şu özellikte mi?”
diye soruyu çoğalttıkça çoğaltıyorlar. Sonunda işi zorlaştırıyorlar.
Buradaki derslerden biri:
Allah'ın emri karşısında teslimiyet yerine gereksiz tartışma ve bahane üretmek.
“Kolay olanı neden zorlaştırmamak''

- Aşırı detaycılık konun özünden uzaklaşmaya sebep olur.
israiloğullarının bu mesnetsiz tavırlarından sonra beni çok etkileyen bir ayet geliyor.

74.ayetBunlardan sonra kalpleriniz (yine) katılaşmıştı. Artık (kalpleriniz) taş gibi hatta daha da katıdır. Şüphesiz ki taşlardan öylesi var ki içinden ırmaklar fışkırır. Öylesi de var ki yarılır da ondan su çıkar. Bir kısmı da Allah’a saygı nedeniyle (yukarıdan aşağı) iner. Allah yapmakta olduklarınızdan asla habersiz değildir.

80-81 : Ateşin birkaç gün dokunacağını yani seçilmiş oldukları düşüncesine sert ve net cevaplar.
83-84: İSRAİLOĞULLARININ AHİDİ V E EMİRLER 10 EMİR (Kuran bilgileri düzeltiyor)
ARDINDAN
85. AYET — PARÇALI DİNDARLIK
Çok önemli bir ayet
İnsanın kitabın bir kısmını kabul edip bir kısmını bırakması eleştiriliyor.
Bu da sadece tarihî bir topluluğa ait mesele olarak okunmamalı.
: “İşime gelen ayeti almak, zoruma giden ayeti ertelemek mümkün mü?”

87-95 PEYGAMBERLERİNİ ÖLDÜRMELERİ,KÜSTAHLIKLARI
96–101 — Vahye karşı tavır ve düşmanlık
96: Dünyaya aşırı bağlanma ve uzun yaşama arzusu
97: Cebrâil'e düşmanlık iddiası
98: Allah'a, meleklerine ve peygamberlerine düşmanlık
99: Açık ayetlerin indirilmesi100: Ahitlerini bozma
101: Kendilerine gelen vahyi arkalarına atma .

Burada çok güzel bir psikolojik damar da var:
İnsan bazen gerçeği bilmediği için değil, gerçek kendi arzusu, çıkarı veya kurduğu düzenle çatıştığı için ona karşı direnebilir.

102 — SİHİR
Süleyman peygamberi güç iktdar sembolü görüyorlar. Cinlerle sihirle uğraştığına inanıyorlar.Kuran reddediyor.
Harut ve Marut bağlamı ve sihir konusu burada geçiyor.
Önemli nokta:
-Hiçbir şey Allah'ın izni olmadan zarar veremez.
-Dolayısıyla bu bölüm korku üretmekten ziyade Allah'ın kudreti ve insanın sınırları üzerinden düşünmek gerek..
-103 keşke büyü sihir gibi asılsız şeyelrle uğraşmak yerine Allha güvenip iman eselerdi.
-Sihir büyü yok diyemeyiz herşeyi ona bağlayamayız.
-Kuranın asıl vurgusu sihir öğrenme ve kullanmanın insanı zarara götürmesi.
- Sihir başarılı yada başarısız olsun farketmez Allah tarafından konulan tabi düzeni bozmayı ve değiştirmeyi amaçlar.
-Sihir yapanın ahirette nasibi yoktur.
- Büyü varmı yokmu değil insanıN neyi seçtiğine, bilginin imtihan oluşuna bağlanıyor konu

123.ayete kadar rabbimiz vurucu ayetler sıralıyor.

Sözde ve vahiy karşısında edep
108–110: Gereksiz talepler, kıskançlık ve affetmek
111–113: Aidiyet değil kimden olduğun değil teslimiyet ve salih amel
114–117: Allah'ın mülkü ve kudreti
118–121: Hakikati görmek istemek ve hakkıyla okumak(mucize istiyorlar),sen sadece uyarıısın sorumlu değilsi.
122–123: Nimet, sorumluluk ve hesap..üstün geldğiniz dönemleri hatırlyın.sorumluluğunuz fazlaydı.ayrıcalıklı imtiyazlı bir üstünlük değildi.
-Şefaatin fayda etmeyeceği vurgusu, ŞEFAAT yetkisi yalnz Allahın elinde.

DUAMIZ şu YÖNDE OLMALI: '' Allahım peygamberimizin şefaatine Senin iznin ve rızanla nail eyle.

123–141 — HZ. İBRAHİM
Ve cüzün sonlarına doğru yön yeniden değişiyor.
Burada Hz. İbrahim çok önemli bir figür olarak ortaya çıkıyor.
123. kimse kimsenin günahını yüklenmez.
Özellikle:
124. ayet
Allah İbrahim'i çeşitli kelimelerle sınar ve o bunları tamamlar.
“Ben seni insanlara imam yapacağım.”
Ama İbrahim:
“Soyumdan da mı?”
diye sorar.
Allah:
“Zalimler benim ahdime erişemez.”
buyurur.
Bu çok güçlü bir konu:
“Dindarlık miras mı, sorumluluk mu?”İbrahimin soyundan olmak üstünlük değil.

125–129 — KÂBE VE İBRAHİM'İN DUALARI
Tavaf sembolik olarak insan eylem ve davranışlarımızın Allah ve Onun birliği fikrini merkeze almak,herkes için eksen noktası dönüp dolaşıp aynı yere gelmek gibi bir anlamı var.
Hz. İbrahim ve Hz. İsmail'in Kâbe'nin temellerini yükseltirken yaptıkları dua:
-“Burayı emin ve güvenilir belde yap.
Ardından:
-Rbbena tagabbel minna inneke entessemiul alim Rabbimiz! Bizden kabul et...”
“Rabbimiz! Bizi sana teslim olmuş kimseler kıl...”
Ve:
“Soyumuzdan sana teslim olacak bir ümmet çıkar...”
Ve:
“Onlara kendi içlerinden bir peygamber gönder...”

- Hac kurban namaz İBRAHİM ve İSMAİL a.s den mütevatiren Muhammed a.s ve bize kadar geliyor.(Nebevi sünnet)
-BUrada dua eden iki peygamberi görüyoruz ama aynı zamanda onların gelecek nesiller için ne istediğini görüyoruz.

İBRAHİM A.S SÜNNETİN TARİFİ:
-İçlerinden öyle birini çıkartki;senin ayettlerini doğruyöntemle okumasını öğretsin (tilavet)
-onlara kitab,hikmet,doğru yaşamayı
-şirkten arındıracak bir elçi gönder. Sünnetten anlamamız gereken budur.

130- İBRAHİMİ seçilmiş yapan seçtiği tevhid yoluydu.
- Yahudi ruhban sınıfı İbrahim a.s soyu olma üzerinden algı yapıyor.

134-onların yaptıkları kendilerine.. ayeti
- Biz yüzünü tevhide dönen Hanif olan İbrahim'in .dinine uyarız.

136. kime inanırız. Deyinki....
: “Biz Allah’a, bize indirilene; İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Yakup’a ve (onların) torunlar(ın)a indirilene; Rableri tarafından Musa’ya ve İsa’ya verilenlere, (ayrıca) diğer peygamberlere verilenlere inandık. Onlardan hiçbiri arasında fark gözetmeyiz. Biz yalnızca O’na (Allah’a) teslim olanlarız.”

135–141 : “Doğru Yol, Aidiyet Değil Teslimiyettir.
- İbrahim, İsmail,İShak,Yakup ve torunları Yahudi yada Hristiyan değillerdi
- HAKİKATİ GİZLEMEYİN
Peygamberlerin arasında ayrım yapmamakla Kuran ben kimim sorusunu sorduruyor. Aidiyet değil teslimiyettir imanın ölçiüsü.


Onlar bir ümmetti, elbette gelip geçti(ler). Onların kazandıkları kendilerinin, sizin kazandıklarınız sizindir. Siz onların yaptıklarından sorguya çekilmezsiniz. 141.