Süresiz Nafaka Tartışmalarında Son Nokta

[Hâdimul İslam]

Süresiz Nafaka Tartışmalarında Son Nokta

süresiz nafaka’da Anayasa Mahkemesi son noktayı koydu, Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” talep edilebilmesine imkân tanıyan düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı görerek iptal etti. Peki bu karar ne anlama geliyor, çocuklara ödenen nafakayı etkileyecek mi, nafakada süre nasıl belirlenecek, yeni düzenleme nasıl olacak? İşte yanıtları...


İPTAL kararına konu dosya AYM’nin önüne Antalya’dan geldi. Kentte ikamet eden bir çift, evliliklerinin üzerinden henüz bir yıl geçmeden boşanmaya karar verdi. Davacı kadın boşanmayla birlikte 8 bin TL yoksulluk nafakası, 500 bin TL maddi ve 500 bin TL manevi tazminat istedi. Ayrıca yoksulluk nafakasının her yıl TÜFE oranında artırılmasını talep etti. Davaya bakan Antalya 12. Aile Mahkemesi, talepleri değerlendirmeden önemli bir ara karar verdi. Çiftin evliliğinin üzerinden henüz bir yıl geçmediğine vurgu yapan mahkeme, “süresiz nafaka” düzenlemesini Anayasa’ya aykırılık iddiasıyla AYM’ye taşıdı.

HUZUR BOZAR

Ara kararda, “süresiz nafaka” uygulamasının “Nafaka yükümlüsünün geri kalan yaşamı bakımından refahını, mülk edinebilmesini, yeni bir aile kurabilmesini ve yeni kurduğu ailenin huzurunu ve refahını sağlayarak çocuklarını koruyabilmesinin önünde engel teşkil ettiği” vurgulandı. “Süresiz nafaka”nın bu gerekçelerle Anayasa’nın 2. maddesindeki “…insan haklarına saygılı…, sosyal bir hukuk devletidir.”, 10. maddesindeki “…Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür….”, 20. maddesindeki “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir…”, 35. maddesindeki “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir…”, 41. maddesindeki “…Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar….” hükümlerine aykırılık teşkil ettiği savunuldu.





AYM’den tarihi karar… Süresiz nafaka iptal şimdi ne olacak

İtiraz başvurusunda TMK’nın “Yoksulluk Nafakası” başlığını taşıyan 175. maddesinin, “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir” şeklindeki birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresinin iptali talep edildi. AYM Genel Kurulu dün bu iptal başvurusunu esastan görüştü. 12 AYM üyesi “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı buldu ve iptali yönünde oy kullandı. 3 üye karşı çıktı. 175. maddedeki “süresiz olarak” ibaresi 3’e karşı 12 oyla ve oyçokluğu ile iptal edildi.

SORULARLA AYM KARARI

1- NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK: İptal kararı, TMK 175. maddesindeki mevcut nafaka hükümlerini hemen ortadan kaldırmıyor. Karar yürürlüğe girene kadar mevcut uygulama aynen devam edecek. AYM, ortaya çıkabilecek hukuki boşluğu önlemek amacıyla iptal hükmünün yürürlüğünü 9 ay erteledi.

2- KARAR NE ANLAMA GELİYOR: İptal kararı, “yoksulluk nafakası kaldırıldı” anlamına gelmiyor. Yoksulluk nafakası kurumu varlığını sürdürüyor. İptal edilen bölüm yalnızca nafakanın “süresiz” olmasını öngören ibare. Buna göre; boşanan eş lehine yoksulluk nafakası verilmesi uygulaması devam edecek. Ancak nafakanın ömür boyu sürmesine ilişkin mevcut yasal dayanak ortadan kalkacak.

3-YENİ NAFAKA MODELİ GETİRİLECEK Mİ: Dokuz aylık süreçte TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması gerekiyor. Meclis’te AYM’nin iptal kararı ışığında yeni nafaka düzenlemesi yapılacak. Bu düzenlemenin “belirli süreli nafaka”, “evlilik süresine göre kademeli nafaka” veya “tarafların ekonomik durumuna göre nafaka” gibi farklı modeller içeren yeni bir sistem oluşturması üzerinde tartışılıyor. TBMM’nin süre, şart ve ölçütleri yeniden belirleyen yeni bir sistem kurması bekleniyor. Dokuz aylık geçiş süresinin sonunda nafaka hukukunda kapsamlı bir değişiklik yaşanabilecek. Karar, boşanma hukukunda son yılların en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor. Gözler şimdi AYM’nin gerekçeli kararına ve Meclis’in hazırlayacağı yeni nafaka düzenlemesine çevrildi

4-MEVCUT NAFAKALAR NE OLACAK: İptal kararı, yürürlüğe girmeden önce kesinleşmiş nafaka kararlarını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Halen devam eden nafaka ödemeleri bakımından uygulanacak usul ve sonuçlar, AYM’nin gerekçeli kararı ile çıkarılacak yeni yasal düzenlemeye göre netleşecek. Ancak yargı çevrelerinde kararın özellikle süresiz nafaka uygulamasının Anayasal dayanağını ortadan kaldırması nedeniyle yeni davalar ve uyarlama talepleri bakımından önemli sonuçlar doğuracağı belirtiliyor.

5-ÇOCUĞUN NAFAKASINI ETKİLER Mİ: İptal kararı çocuğun nafakası ile ilgili değil. Çocuğun nafakası anlamına gelen düzenleme TMK’nın 182. maddesinde ayrıca yer alıyor. Bu madde çocuğun nafakasını hâkimin takdirine bırakıyor. Bu madde “Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır” şeklinde.



5 MADDEDE MERAK EDİLENLER

1.AYM’nin iptal kararı mevcut nafakamı etkiler mi?

Hayır. Mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermez.

2. Dokuz aylık süreçte ödemeler devam edecek mi?

Evet. Yeni düzenleme yapılana kadar nafaka ödemeleri sürecek. Nafaka borçluları kaldırma veya azaltma davası açabilir. Nafaka alacaklıları ödemelerin sürmesini isteyebilir ve ödenmeyen nafakalar için icra takibi yapabilir.

3. Ödenen nafakalar geri alınabilir mi?

Hayır. AYM kararları kural olarak geriye yürümez. Geçmişte ödenen nafakaların iadesi istenemez.

5. Devam eden davalar nasıl etkilenecek?

İptal kararı henüz yürürlükte değil. Ancak, mahkemeler AYM kararını dikkate alabilecek. Süreli nafaka talepleri gündeme gelebilecek.

Bundan sonra sadece süreli nafaka mı verilecek?

Henüz belli değil. Yeni sistemi TBMM’nin çıkaracağı yasa belirleyecek.

BAKAN GÜRLEK: MECLİS’E SUNACAĞIZ

AYM’nin iptal kararının ardından Adalet Bakanı Akın Gürlek’ten dikkat çeken bir açıklama geldi. Gürlek, kararın adalet ve hakkaniyet ilkeleri açısından son derece önemli olduğunu vurgulayarak yeni nafaka düzenlemesinin Meclis’in gündemine getirileceğini söyledi.